Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)

Genelleştirilmiş Tercihler sistemi gelişmiş olan ülkelerin az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ihraç mallarında gümrük muafiyeti veya gümrük indirimi getirdiği bir sistemdir. Türkiye Cumhuriyeti olarak 1976 yılından beri ABD GTS programından faydalanmaktayız. Ve 2011 yılında bu sistemi en çok kullanan ülkelerden biriyiz.

ABD’nin uyguladığı GTS programının amaçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Gelişmekte olan ülkenin İhracat Gelirlerini Arttırmak
  • Gelişmekte olan ülkenin Sanayileşmelerini Teşvik Etmek
  • Gelişmekte olan ülkenin Ekonomik Büyümelerini Hızlandırmak
  • Kendi ülkesi adına ise üretici ve tüketicilerin ihtiyaç duydukları ürünleri daha düşük maliyet ile almasını sağlamak.

Ülkemize GTS kapsamında referans veren ülkeler ABD, Kanada, Japonya, Avustralya, Yeni Zellanda ve Rusya Federasyonu’dur.

2012 yılı itibarı ile 43’ü az gelişmiş olmak üzere toplam 128 ülke GTS sistemini kullanmaktadır. GTS kapsamında 4.975 adet ürün girmekte olup bu ürünlerin 3.511 adeti gelişmekte olan ülkeler için kalan kısım ise az gelişmiş ülkeler içindir. Bu ürünler için ABD’de gümrük vergisi sıfırdır.

Hangi ihracatın bu sınıfa gireceğini şu şekilde sıralayabiliriz;

  • İhraç edeceğimiz ürünün GTS kapsamındaki ürünler içerisinde olması gerekiyor
  • Ürünümüzü ihraç edeceğimiz ülkede ürünümüz GTS kapsamında olması gerekmektedir
  • Sevkiyatın direk olarak yapılması gerekmektedir
  • Ürün başka bir ülkeden gidecek ise kapalı konteyner ile gitmesi gerekmektedir.
  • Ürün katma değer şartına uygun olmalıdır.

Ayrıca ithalatı yapacak olan firmanın bu uygulamadan faydalanmak istediğini talep etmesi gerekmektedir.  Bunu yaparken de gümrük tarife kodunun önüne “A” yazarak bu uygulamayı talep edebilir.

Bir diğer önemli kural ürün menşe isidir. İthal ettiğimiz bitmiş bir ürünü bu kapsamda ihraç edemeyiz. İthal edilen bir ürünü ancak farklı bir forma dönüştürüldükten sonra bu kapsamda ihraç edebiliriz. Ayrıca Maliyet toplamımız veya lehdar ülkede üretilen materyalin değeri ile doğrudan işleme maliyetlerinin toplamı, ürünün ABD’ye girişi esnasındaki değerin en az %35’i olması gerekmektedir.

Diğer bir konu ise ürünümüzün bu 4.975 adet ürünün içine girip girmediği. Buna nasıl bakacağız. Biz gelişmekte olan ülke sınıfına girdiğimiz için sadece 3.511 adet ürün bizim ülkemizi kapsamaktadır.  Bu ürünlere ABD tarifler cetvelinin (HTSUS) bulunduğu www.usitic.gov/tata/hts/ adresinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca diğer ürünlerin GTS statüsü hakkında bilgi almak için http://dataweb.usitic.gov adresinden ücretsiz üye olarak bilgi alabilirsiniz.

 Peki biz ürünümüzün bu tarife listesinde GTS kapsamında olup olmadığını nasıl anlayacağız. ABD gümrük tarife cetvelinde yer alan Special kısmındaki kodlamalara göre anlayacağız. Bu kodlar:

  • A yazması durumunda gelişmekte olan ülkelerden yapılacak ithalatlarda GTS’ye tabidir
  • A+ yazması durumunda az gelişmiş ülkelerden yapılacak ithalatlarda GTS’ye tabidir
  • A* yazması durumunda birden fazla ülke için GTS uygulamasının kaldırıldığı ürünler anlamına gelmektedir.

Son olarak değineceğimiz nokta bir ülkenin GTS’den faydalanması için hangi şartlara sahip olması gerekiyor;

  • Ülke Kominist bir rejime sahip olmamalı. IMF üyesi ve DTÖ üyesi ise komünist olsa dahi faydalanabilir.
  • Ülke hayati kaynakları kontrol eden ve dünya ekonomisine zarar veren bir ülke grubunun parçası olmayacak
  • Ülke başka bir gelişmiş ülkenin ürünlerine ABD ile ticareti olumsuz şekilde etkileyecek şekilde tercihli tarife uygulamayacak
  • Ülke ABD’li şirket ve yurttaşlarının mallarına el koymamalı veya millileştirmiş olmamalı.
  • Ülke ABD’li şirket ve yurttaşlarının o ülkedeki ticari haklarına zarar verecek uygulamalardan kaçınmalı
  • Ülke Uluslar arası terörizme hizmet ediyor olmamalı
  • Ülke Uluslar arası kabul görmüş şartlar işçi çalıştırıyor olmalı (sigorta, sendika gibi haklar)
  • Fikri mülkiyet haklarına riayet etmeli
  • Çocuk işçi çalıştırmamalı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir